چهارلنگ بختیاری

چهارلنگ، یکی از دو شاخه بزرگ از ایل بختیاری در ایران است. با توجه به نمودار سازمانی ایل بختیاری به دو شاخه اصلی هفت لنگ و چهار لنگ تقسیم می‌شود. هر چند که این دو شاخه ایل بختیاری از نظر فرهنگی تفاوت چندان زیادی ندارند، اما جدایی محل سکونت و مسیر کوچ، باعث ایجاد تفاوت نه چندان زیادی در گویش و لهجه این دو شده‌است.
چهارلنگ‌ها ییلاق را در جنوب غرب استان اصفهان، (شهرستان‌های فریدن، فریدون‌شهر، چادگان و بوئین و میاندشت) و نواحی شرقی استان لرستان، (الیگودرز و روستاهای اطراف) سپری می‌کنند.با شروع دوره سرما، در این مناطق، به شمال استان خوزستان، برای سپری کردن زمستان، کوچ می‌کنند.البته امروزه، بیشتر عشایر بختیاری، در مناطق بختیاری نشین، ساکن شده‌اند.

چهارلنگ‌هااز چند باب تشکیل می‌شوند، که عبارتند از:
 محمود صالح (مَمصالح)
 زلکی (زلقی)
 میوند (می وند)
 موگویی (موگهی)
 کیانرسی (کِنـِرسی)

 

طوائف و تیره های چهارلنگ بختیاری :

محمودصالح - کیان ارثی - موگویی - زلکی - می وند - بابادی - دورکی - دینارانی - بختیاروند  - آل داوود  - آلیادگار -  اورش - ممزایی - هارونی -آرپناهی - ایسپره - آل خورشید - حموله - باورصاد  


ممبینی - کهیش - زنگنه - کهوایی - سهونی - محمد جعفری - مکوندی - کرد زنگنه - عالی‌وند - هرکل - بوربورون - غریب‌وند - استکی - عاشوروند - گل‌گیری - برون - سادات بویری - تمبی - سالاروند 


شیخ شاه‌منگشت - کیانی -  پوستین بکول - بلواسی - جانکی گرمسیر - گشتیل -  شیخ صالح - شیخ سعید -  شیرازی - شمسی - دیویسی - شیاس - کیماس - مهدور - محمدوند -  حونهخوییمری - هلیلی 


 سله چیوایی - حسامی - جعفری - افراسیابی -آریاسی - هزارسی - دوزنی - جاوند - چهارطایفه - بریموندبساک - پولادوند - ایسوند - عبدالوند -حاجی‌وند 




محمودصالح

ایل بختیاری عبارت از دو شاخه چهارلنگ و هفت لنگ است که هر یک از دو ایل به تعدادی بزرگ طایفه تقسیم می‌شود و محمود صالح نام باب و طایفه ای از شاخه چهارلنگ می‌باشد. محمود صالح، در گویش بختیاری مَم صالح خوانده می‌شود.این قبیله که بزرگ‌ترین طایفه ایل چهارلنگ به شمار می‌رود و بیش‌ترین سران بختیاری از این طایفه بوده است و بر اساس نظام طبقاتی ایلی در بختیاری در رده واحد «بزرگ طایفه» شمارده می‌شود. 


کیان ارثی

کیان ارثی، کیانرسی یا کینورسی، یکی از طوایف بختیاری و از شاخه چهارلنگ می‌باشد. اصالت اين قوم به شهريار كرج بر ميگردد كه پس از مهاجرت در شهرستان فريدن واقع در استان اصفهان ساكن شدند.ایل بختیاری، به دو شاخه چهارلنگ و هفت لنگ تقسیم می‌شود و بر پایه نمودار اجتماعی ایل بختیاری؛ که قدمت آن به اوایل قرن شانزدهم میلادی بازمی‌گردد، شاخه هفت‌لنگ از چهار باب و شاخه چهارلنگ از پنج باب تشکیل می‌شود، که کیان ارثی، یکی از این ۵ باب می‌باشد.


موگویی

موگویی، یا طایفه موگویی، در میان بختیاریان به موگهی مشهور هستند. این طایفه یا باب، از شاخه چهارلنگ، ایل بختیاری می‌باشد.براساس تقسیم بندی ایل بختیاری، به دو شاخه هفت لنگ و چهارلنگ تقسیم می‌شود. شاخه چهارلنگ از ۵ باب تشکیل شده، که موگویی یکی از این پنج باب می‌باشد.طایفه موگویی نیز مانند بقیه طوایف ایل بختیاری، در گذشته به ییلاق و قشلاق می پرداخته. ییلاق این طایفه در بخشی از ایذه و همچنین بخشی از چهارمحال و بختیاری می‌باشد. بخش‌هایی از این استان، شامل دهستان موگویی، میان کوه موگویی، پشتکوه موگویی و پیشکوه موگویی در گذشته، کاملاً به این طایفه تعلق داشته‌است.قشلاق این طایفه، در مناطقی از خوزستان، شامل ایذه، باغملک، دزفول و الیگودرز می‌باشد.


زلکی

زلقی یا زلکی یکی از طوایف شعبه یا جرگه چهارلنگ از ایل بختیاری می‌باشد. این ایل متشکل از چند طایفه بزرگ و دارای بیش از ۴۰ اولاد می‌باشد که هرکدام از تیره‌ها، به نوبه خود از چند اولاد، و هر اولاد از چند تش، وهر تش از چند کو، و هر کو از چند کر و بو یا خانوار، تشکیل شده است. معمولاً تیره‌های یک طایفه، دارای نیای مشترکی می‌باشند و یا به صورت نسبی یا سببی باهم پیوند خویشاوندی دارند. زلقی در معنی کلمه یعنی کمیاب و نادر. این کلمه در فارسی قدیم به معنی آنچه که یافت نشود، نایاب و ناپیدا بوده است.


میوند

محدوده سرزمینی ایل میوند در جنوب غربی ایران و در امتداد رشته کوه زاگرس واقع؛ و به لحاظ تقسیمات کشوری، بین دو استان خوزستان و لرستان تقسیم شده است. محدوده جنوبی این قلمرو از منطقه سبیلی شهرستان دزفول شروع می شود.در غرب میوند، طوایف لرستان فیلی زندگی می کنند و به همین جهت اشتراکات فرهنگی ایل میوند با طوایف لرستان فیلی بیشتر از سایر بختیاری هاست. رودخانه دز تعیین کننده محدوده لرستان فیلی و ایل میوند است.در شمال قلمرو ایل میوند شهرهای درود، ازنا و الیگودرز قرار دارند؛ همچنین در شرق میوند ایل زلکی یکی دیگر از طوایف بختیاری قرار دارد.چنانچه گفته شد شهرهای دزفول و اندیمشک در گرمسیر و شهرهای درود، ازنا و الیگودرز در سردسیر این ایل قرار دارند و به همین جهت بیشترین جمعیت اسکان یافته میوند، در شهرهای یاد شده سکونت دارند.